Waarom genoegen nemen met een gezellig avondje als het jaar ook met een spetterend feest kan worden uitgeluid? Het enige dat er voor nodig is zijn een paar cocktails. Met hun appetijtelijke kleuren en bijzondere smaken tillen ze moeiteloos iedere kerst- en oudejaarsviering naar het niveau van een chique party.
Verras de gasten daarom eens met een originele Manhattan, Tom Collins of Mai Tai. Shaken of stirred.

Je kunt het schudden
Door Kitty van Gerven

Als uw gastvrouw u tijdens het kerstfeest vraagt of u zin heeft in sex on the beach, probeer dan niet te blozen. Ga ook niet stamelen dat het te koud is op het strand, maar zeg gewoon: 'Ja, lekker.' Tien tegen één dat u even later met een cocktail van wodka, apricot brandy en vruchtensappen in uw hand staat. Want de cocktail is terug. Compleet met schijfje sinaasappel, kers of olijf. Wie de eindejaarsfeesten in stijl wil vieren, onthaalt zijn gasten dan ook op zo'n fraai aangekleed mixdrankje. Leuk om te maken, lekker om te drinken. 'En een stuk feestelijker dan het afgezaagde biertje of de overbekende Kir Royal.'

Henk Munster hoef je niet te vertellen dat een mooi aangeklede cocktail sfeerverhogend werkt; de voormalig docent aan de hotelschool van het ROC Almelo weet dat al jaren. Bij hem gaat de gin, whisky, wodka en likeur dan ook zelden rechtstreeks van de fles in het glas. Meestal passeren ze eerst de shaker of stirbeker, om vervolgens met een kleurig ornamentje van fruit of bloemen aan de visite te worden gepresenteerd.
Henk Munster is daarmee niet meer de enige. Cocktails zijn sinds enkele jaren namelijk weer helemaal 'in'. Steeds meer mensen kiezen ervoor om met bijzondere drankjes hun feestjes luister bij te zetten. En niet tevergeefs, meent Munster, 'want een cocktail tilt elke gelegenheid naar een hoger niveau. Nog altijd wordt het in een fraai glas gepresenteerde mixdrankje omgeven door een aureool van rijkdom en luxe.' Dat was in de jaren zestig al zo, toen hij nog als chef-de-rang werkte op de Rotterdam, het cruiseschip van de Holland Amerika Lijn, en dat is nog altijd niet veranderd.
Of het nu in de tijd was dat hij de oceanen bevoer, of later aan de wal, toen hij in de horeca werkte, wanneer zijn liefde voor de cocktail werd geboren kan Munster niet precies aangeven. Feit is wel dat hij er al jarenlang door wordt gefascineerd.

Toen hij beginjaren tachtig docent serveren werd aan de middelbare hotelschool in Amsterdam, was hij dan ook de eerste om een cocktailwedstrijd te organiseren. En na zijn overstap naar het ROC in Almelo rustte hij niet voordat hij ook daar de cocktail in het lesprogramma had geïntroduceerd. Jaren achtereen instrueerde hij zijn leerlingen in het bereiden van drankjes aan tafel. Sinds hij met de vut is, brengt hij anderen de fijne kneepjes van het vak bij via zijn website http://www.alleweetjesopeenrij.nl (voorheen: members.home.nl/hmunster.) Bovendien geeft hij geregeld in binnen- en buitenland cursussen in het cocktailbereiden. Tot in de Oekraïne en Kirgizië aan toe.
Geen fizzer, cobbler, sour, smash of julep dan ook die voor Munster nog geheimen kent. Toch is hij ervan overtuigd dat al deze vakkennis niet echt noodzakelijk is om een smakelijk drankje op tafel te toveren. Natuurlijk, een pousse-café, een creatie met verschillende kleuren drank die in laagjes op elkaar drijven, vergt het nodige vakmanschap. Maar een Bloody Mary, een Alexander of een Pina Colada…? Die kan iedereen maken. Ook zonder over een complete baruitrusting te beschikken.

'Het enige wat je namelijk echt nodig hebt is ijs', vertelt Munster. 'Veel ijs. Want een cocktail is pas lekker als hij door en door koud is. En natuurlijk kun je ook niet zonder drank. Een paar likeurtjes, whisky, gin, rum, wodka…, dat zijn wel de meest gebruikte ingrediënten.' Toch betekent dit niet dat je als beginnend bartender direct over een enorme voorraad dient te beschikken. 'Wanneer je van tevoren uitkiest welke cocktail je wilt maken, kun je met een paar dranken volstaan. En zelfs van alleen maar vruchtensappen zijn nog prima cocktails te maken, zij het dan dat die geen alcohol bevatten.'
Wat wel handig is om te hebben, is een shaker. 'Dat kan een driedelige shaker zijn, een beker met een afschroefbare bovenkant en een ingebouwd zeefje met een dop erop, of een tweedelige Boston-shaker, met een metalen onderkant en een glazen bovenzijde.' Wie zijn drankjes niet schudt, maar roert, moet tenminste over een mengbeker en een lange lepel beschikken en over een strainer, een metalen zeefje dat de ijsblokjes en eventuele vruchtvleesvelletjes tegenhoudt wanneer de drank in het glas wordt geschonken.
Een jigger is eveneens nuttig. In dit metalen maatbekertje kan probleemloos de 20 of 30 ml worden afgemeten, die doorgaans voor cocktails nodig zijn. 'Maar', relativeert Munster, 'je kunt ook een borrelglaasje nemen. Wanneer je dat voor driekwart vult, heb je doorgaans ook de juiste hoeveelheid.'
Wat hij wel aanraadt, is een receptenboekje aan te schaffen. De combinatie van alcoholica kijkt namelijk precies.

'Om maar een voorbeeld te geven: een Grasshopper bijvoorbeeld dient te worden samengesteld uit groene crème de menthe, witte crème de cacao en room. Gebruik je in plaats van witte crème de cacao bruine, dan zal het drankje dezelfde smaak hebben, maar eerder op de inhoud van een babyluier lijken dan op de frisse lichtgroene cocktail die hij behoort te zijn. En de kleur', zo meent Munster, 'is net zo belangrijk als de smaak. Hoe frisser, hoe beter.'
Zijn alle juiste ingrediënten klaargezet, dan is het mixen in feite nog maar een fluitje van een cent. Dit kan op drie manieren gebeuren. Door te shaken, te stirren en te builden. 'Bij het shaken wordt eerst royaal ijs in de mengbeker gedaan. Om deze goed te koelen kan dit ijs even blijven staan, waarna het smeltwater wordt afgegoten. Vervolgens wordt de drank toegevoegd. Begin altijd met de goedkoopste soorten, dan kun je het mengsel nog weggooien als je een fout hebt gemaakt. Daarna wordt de shaker met de duim op de dop vastgepakt en kort geschud. Houdt daarbij de dop naar je toegekeerd; mocht deze er onverhoopt af vliegen dan spat de drank niet over je gasten. Ga ook niet met een shaker staan zwaaien of het een sambabal is, enkele malen krachtig schudden volstaat. Daarna kan de inhoud worden uitgeschonken in vooraf met ijs gekoelde glazen.'

De procedure van het stirren is in feite nog eenvoudiger. 'Daarvoor wordt de afgemeten hoeveelheid drank in een met ijs gevulde beker of glas gegoten, kort geroerd en vervolgens via een strainer uitgegoten.' Builden is tenslotte de meest simpele manier. 'De drankjes worden gewoon rechtstreeks in het glas geschonken.'
Wanneer moet je een cocktail nu shaken en wanneer moet je hem stirren? Volgens Munster geldt hiervoor een eenvoudige regel: troebele cocktails worden geschud, heldere geroerd. 'Alle cocktails dus waar vruchtensap of room in zit, worden geschud. Maar een heldere cocktail, zoals de Dry Martini, waarin alleen gin en droge vermout gaan, wordt gestirred.'

Dat James Bond, 's werelds beroemdste Martinidrinker, zijn favoriete drankje altijd bestelt met de legendarische toevoeging 'shaken, not stirred', moet menig geroutineerde bartender dan ook kromme tenen bezorgen. 'Inderdaad', meent Munster, '007 zondigt daarmee tegen alle regels van de cocktailbereiding'. Toch laat Bond z'n favoriete drankje niet voor niets verkeerd bereiden. In de film Her Majesty's Secret Service bewijst hij namelijk dat hij na zo'n 'shaken' Martini nog een stuk frisser is dan zijn KGB-tegenstanders, die de 'stirred' versie achterover hebben geslagen. De reden zou zijn dat door het shaken meer smeltwater van het ijs in de cocktail terecht komt, waardoor Bonds drankje minder alcohol bevat dan dat van zijn opponenten.
Of dat laatste ook waar is….? Henk Munster kan er alleen maar om lachen. 'Een mooie theorie, maar ik geloof er niks van. Want of je een drankje nu roert of schudt, de hoeveelheid smeltwater blijft gelijk.' Hij zelf zal een Dry Martini dan ook nooit shaken. Liever serveert hij hem zoals het hoort: stirred, not shaken. Maar wel met een olijf erin, net als in de film. Want een Dry Martini zonder olijf is niet compleet. Zoals een tropische fruitcocktail niet af is zonder stukje ananas op de rand en een zoete cocktail niet zonder kers.

Een goede cocktail mag volgens Munster dan misschien niet echt versiering nodig hebben, hij wint er doorgaans wel mee aan charme. Zeker wanneer de decoratie op de rand van het glas verwijst naar de smaak van de drank.
Munster waarschuwt echter voor overdaad. 'Hele bossen fruit op het glas leiden de aandacht alleen maar af. Houd het simpel. Een mooi schijfje sinaasappel, een enkele kers, een stukje ananas of een sliertje citroenschil is vaak al voldoende. Wil je per se meer kleur toevoegen, bouw de versiering dan op van hoog naar laag. Begin met het hoogste stukje fruit en steek de kleinere stukjes daar voor.'
Persoonlijk is hij niet zo'n voorstander van suiker- of zoutrandjes op het glas, maar soms horen ze er gewoon bij. 'Een Margarita bijvoorbeeld kan niet zonder zoutrandje. Wrijf daarvoor de rand van het glas in met een beetje citroensap en druk het vervolgens in het zout. Bij zoete cocktails kun je dat met suiker doen. Maar nogmaals,' adviseert Munster, 'maak het niet te bont. Een goede cocktail oogt alleen vanwege zijn kleur al aantrekkelijk genoeg. Simpel een mooie bloem op de rand van het glas, zoals een orchidee, staat vaak chiquer dan een hele fruitsalade. En dat is toch waar het in feite allemaal om gaat; om een sfeer te creëren van luxe en feestelijkheid.'

Voor voorbeelden van kerstcocktails hoeft U alleen maar de link aan te klikken.